Najwyższy kurs euro w historii – kiedy padł rekord?

Na pierwszy rzut oka odpowiedź wydaje się prosta: najwyższy kurs euro to po prostu moment, w którym za 1 EUR trzeba było zapłacić najwięcej złotych. Problem w tym, że rekord można liczyć na kilka sposobów — według kursu NBP, notowań międzybankowych albo cen w kantorach. W praktyce za historyczny szczyt euro wobec złotego najczęściej uznaje się marzec 2022 roku, kiedy po wybuchu wojny w Ukrainie kurs podskoczył do poziomów nienotowanych wcześniej. To właśnie wtedy euro było najbliżej granicy 5 zł.

Kiedy padł rekord kursu euro?

Jeśli chodzi o Polskę i relację EUR/PLN, najwyższe poziomy przypadły na początek marca 2022 roku. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę inwestorzy zaczęli gwałtownie uciekać od walut regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Złoty znalazł się pod silną presją, a euro wystrzeliło.

W oficjalnych tabelach NBP rekordowe poziomy znalazły się w okolicach 4,96 zł za euro. Na rynku międzybankowym notowania chwilowo podchodziły jeszcze wyżej, miejscami niemal pod psychologiczną granicę 5,00 zł. W kantorach internetowych i stacjonarnych kurs sprzedaży euro potrafił wtedy tę barierę nawet przekraczać, ale to już nie jest „czysty” rekord rynkowy, tylko cena powiększona o marżę.

Najczęściej przywoływany historyczny rekord euro wobec złotego to marzec 2022 roku: oficjalnie około 4,96 zł, a rynkowo chwilami niemal 5,00 zł.

Dlaczego nie ma jednej odpowiedzi na pytanie o rekord?

To jeden z tych tematów, które brzmią zero-jedynkowo, ale w praktyce mają haczyk. „Najwyższy kurs euro” może oznaczać co innego zależnie od źródła danych.

• Kurs NBP – oficjalny kurs publikowany raz dziennie, używany m.in. do rozliczeń i wycen.
• Kurs międzybankowy – notowania rynkowe zmieniające się praktycznie cały czas.
• Kurs w kantorze – cena dla klienta, zwykle wyższa przy kupnie euro niż kurs rynkowy.
• Kurs średni, kupna lub sprzedaży – różne tabele pokazują różne wartości.

Dlatego w jednych zestawieniach pojawia się konkretny dzień i wartość z tabeli NBP, a w innych informacja, że euro „przebiło 5 zł”. Obie rzeczy mogą być prawdziwe, tylko dotyczą innego sposobu pomiaru.

Co wywindowało euro tak wysoko w 2022 roku?

Sam wzrost nie wziął się z niczego. Złoty osłabł bardzo gwałtownie, bo rynki finansowe nie lubią niepewności, a wojna tuż za polską granicą była dla inwestorów sygnałem alarmowym.

Ucieczka kapitału od ryzyka

W momentach napięcia geopolitycznego inwestorzy zwykle przenoszą środki do aktywów uznawanych za bezpieczniejsze. Na takiej zmianie nastrojów korzystał wtedy między innymi dolar amerykański i frank szwajcarski, a traciły waluty rynków wschodzących oraz regionu CEE. Złoty został wrzucony do jednego worka z walutami bardziej ryzykownymi, choć fundamenty polskiej gospodarki nie zmieniły się z dnia na dzień aż tak dramatycznie.

Dodatkowo rynek reagował nie tylko na fakty, ale też na obawy: o handel, ceny surowców, bezpieczeństwo energetyczne i tempo wzrostu gospodarczego. W takich warunkach ruchy bywają przesadzone, ale właśnie wtedy padają rekordy.

Inflacja, stopy i emocje rynku

Na kurs wpływała też wysoka inflacja i niepewność co do tego, jak szybko banki centralne będą podnosić stopy procentowe. Teoretycznie wyższe stopy mogą wspierać walutę, ale w krótkim terminie panika potrafi przykryć wszystko. Gdy rynek działa pod wpływem strachu, nawet dobre dane gospodarcze schodzą na dalszy plan.

W efekcie euro rosło nie dlatego, że nagle stało się wyjątkowo mocne, tylko dlatego, że złoty w tamtym momencie gwałtownie tracił na wartości.

Czy wcześniej euro też było tak drogie?

Tak, choć wcześniejsze szczyty były jednak niższe. Przed 2022 rokiem mocne skoki kursu pojawiały się między innymi podczas kryzysu finansowego 2008–2009, kryzysu zadłużeniowego w strefie euro oraz na początku pandemii w 2020 roku.

W czasie globalnego kryzysu finansowego euro kosztowało około 4,80–4,90 zł, co w tamtym czasie robiło duże wrażenie. Potem rynek kilka razy wracał w okolice 4,50–4,70 zł, ale dopiero szok z 2022 roku przesunął notowania tak blisko pełnych 5 zł.

Wysoki kurs euro nie jest w Polsce nowością, ale marzec 2022 wyróżnia się skalą i tempem ruchu. To nie był długi, spokojny trend, tylko bardzo nerwowy skok.

Co oznacza rekordowy kurs euro dla zwykłych ludzi?

Najbardziej odczuwają to osoby, które kupują walutę, spłacają zobowiązania powiązane z euro albo podróżują do krajów strefy euro. Różnica między kursem 4,50 a 4,95 zł przy większych kwotach robi się po prostu konkretna.

• Wyjazdy zagraniczne stają się droższe.
• Zakupy i usługi rozliczane w euro kosztują więcej.
• Importerzy płacą więcej za towar, co może podbijać ceny.
• Eksporterzy często chwilowo zyskują, bo po przewalutowaniu dostają więcej złotych.

Trzeba jednak uważać z prostym założeniem, że „droższe euro zawsze jest złe”. Dla części firm eksportowych słabszy złoty bywa korzystny, przynajmniej przez pewien czas. Problem zaczyna się wtedy, gdy osłabienie waluty jest nagłe i trudno przewidzieć ceny, marże oraz koszty zabezpieczenia transakcji.

Jak sprawdzić rekord samodzielnie i nie pomylić danych?

Najbezpieczniej patrzeć na źródło i dokładnie sprawdzać, czego dotyczy wykres. W internecie łatwo znaleźć wykres „euro najwyżej w historii”, ale bez informacji, czy chodzi o średni kurs NBP, kurs sprzedaży w banku czy notowanie forexowe z konkretnej godziny.

Na co zwrócić uwagę w danych kursowych

Przy porównywaniu historycznych rekordów warto sprawdzić cztery rzeczy:

1. czy to kurs średni NBP,
2. czy to kurs kupna/sprzedaży,
3. z jakiego dnia i z jakiej godziny pochodzą dane,
4. czy wykres pokazuje notowania rynkowe, czy ofertę dla klienta.

To niby detal, ale właśnie na tym najczęściej pojawia się zamieszanie. Jeden serwis pokazuje rekord 4,96 zł, inny 4,99 zł, a kantor twierdzi, że euro kosztowało ponad 5 zł. Bez doprecyzowania wszystkie te liczby wyglądają jak sprzeczność, choć w praktyce opisują różne wersje tego samego wydarzenia.

Czy rekord z 2022 roku może jeszcze zostać pobity?

Może, bo rynek walutowy nie zna trwałych sufitów. Jeśli pojawiłby się nowy silny kryzys geopolityczny, głęboka recesja albo odpływ kapitału z regionu, euro znów mogłoby mocno podrożeć. Z drugiej strony kurs walut to nie tylko strach, ale też polityka pieniężna, inflacja, wzrost gospodarczy i nastroje globalne.

Na dziś najważniejsze jest jedno: gdy pada pytanie o najwyższy kurs euro w historii wobec złotego, najbardziej trafna odpowiedź prowadzi do marca 2022 roku. To wtedy euro osiągnęło swoje najwyższe poziomy w oficjalnych notowaniach i było o krok od 5 zł na rynku. Prosta odpowiedź brzmi więc: rekord padł w 2022 roku. Dokładniejsza — zależy od tego, który rodzaj kursu bierze się pod uwagę.